FORUM

KÜRT BASININDA İLK DÖNEM

KÜRT BASINI

”Kurdistan gazetesinin yayımlandığı yer İstanbul’dan çok uzakta da olsa, Abdülhamit’in istibdat yönetiminin doğrudan veya dolaylı baskısından kurtulamamış. Bu baskılar sonucu gazetenin yönetimi ve yayın yeri sık sık değiştirilmiştir. Gazetenin yönetimi, 6. sayıdan itibaren Mithat Bedirhan’dan kardeşi Abdurrahman Bedirhan’a geçer ve aynı zamanda gazetenin yayın merkezi Kahire’den İsviçre’nin Cenevre kentine taşınır.” …

DEVAMINI OKU

“ANLIYORUM AMA KONUŞAMIYORUM” / Roger Acun

ROGER ACUN

Anadilin Şifreleri Dil, her şeyden önce insan olmayı imliyor çünkü insan dışında hiçbir canlı böyle karmaşık bir anlaşma sistemi kullanmıyor. Her sözcüğün imgesel bir karşılığı var. Bu imge somut ya da soyut olabiliyor. Asıl büyüleyici olan her sözcüğün fonetik karşılığının herkesçe aynı şekilde anlamlandırılması. Bu genel bir kabul gerektirir. Peki …

DEVAMINI OKU

FAŞİZM NEDİR?

FAŞİZM

Dünyada en tehlikeli ideolojilerden biride faşizmdir. Faşizmin doğasında tek taraflı otoriter baskı ve yok sayma vardır. Ülkülem ya da ideoloji, siyasal ya da toplumsal bir öğreti oluşturan, bir hükümetin, bir siyasi partinin, bir toplumsal sınıfın davranışlarına yön veren siyasi, hukuksal, bilimsel, felsefi, dinsel, erdemsel, estetik düşünceler bütünüdür. İdeoloji sınıfsal karakter taşır. ”Egemen sınıfların fikirleri her çağda egemen olan fikirlerdir, yani topluma maddi bakımdan egemen olan sınıf, ona aynı zamanda …

DEVAMINI OKU

KHK’LAR, İHRAÇLAR VE HUKUK

KHK'LAR HUKUKİ Mİ

VAHAP COŞKUN KHK’ların müsebbibi olduğu tahribatın siyasi boyutuna çok temas edildi. Meselenin bir de hukuki bir boyutu var. Hukuki açıdan bakıldığında başlıca iki suale cevap verilmesi gerekir. Bir, OHAL’de çıkarılan KHK’lar hukuken denetlenebilir mi? İki, KHK’lar yoluyla bireyler /kamu görevinden ihraç edilebilir mi? (1) Tartışılan konu bağlamında, Anayasada OHAL’e ilişkin …

DEVAMINI OKU

AĞRI’DAN ATSIZ’A BİR KÜRT: ESAT MAHMUT KARAKURT

ESAT MAHMUT KARAKURT

”Esat Mahmut Karakurt 1902 yılında İstanbul’da doğdu. Babası Şura-yı Devlet üyesi Urfalı Mahmut Nedim Bey’dir. Karakurt, önce Kadıköy Sultanisi’ne gönderilir. Başarılı bir öğrenci olan Karakurt, İstanbul Diş Hekimliği Okulu’nu ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirir. Avukatlık, gazetecilik ve Galatasaray Lisesi’nde Türkçe öğretmenliği yaptı. TBMM X. ve XI. Dönem Urfa milletvekilliği …

DEVAMINI OKU

BİR ASKERİN ANILARINDA DERSİM SOYKIRIMI

DERSİM SOYKIRIMI

”Sabiha Gökçen’in de bulunduğu 15 uçaklık bir filo Zel, Kırmızı Dağ ve Yukarı Bor çevrelerini bombalar. 8 Mayıs’ta Genelkurmay’ın emriyle saldırı başlatılır. Bahtiyar aşiretine bağlı köylere baskın düzenler ve önceden boşaltıldığı görülen köyleri yakar. Direnen köyler yakılır, sürülere el konulur.  Haziran veya Temmuz ayında Tujik Dağı’nı işgal eden ordu İksor …

DEVAMINI OKU

KÜRT TİYATROSU

KÜRT TİYATRO TARİHİ

”Kürt kültür ve sanatı üzerindeki politik baskı ve engellemelerden en çok etkilenen sanat alanlarından birinin –kamusal alandaki bir faaliyet olması nedeniyle- tiyatro olduğunu söyleyebiliriz. Kimi zaman sahne bulamayan ya da sahne bulduğunda gösteri izni alamayan Kürt tiyatro topluluklarının tiyatro yapma ısrarı, Kürt tiyatrosunun bugünkü tecrübe ve deneyimini sağlamıştır. Gelinen düzeyde …

DEVAMINI OKU

KÜRTLERİN TÜRKLÜĞÜ YA DA ” PATLICANDIR AMA SEN KABAK DİYEBİLİRSİN”

KÜRTLERİN TÜRKLÜĞÜ

”Buna göre Kürt Meselesi, Kürtler kendi coğrafyalarında Osmanlı dönemindeki gibi dokunulmadan bırakılabilirdi. İkincisi “Türkleştirme” siyaseti güdülerek Kürtler eğitim yoluyla asimile edilebilirlerdi. Üçüncüsü “Pantürkizm” amacıyla imha ve tehcir edilebilirlerdi. Dördüncü seçenek Ankara‘nın Kürt kimliğini kabul ederek birlikte yaşamayı kabul etmesiydi.”   Mehmet Ö. ALKAN Kart-Kurt-Kürt… İnsan ister istemez düşünüyor, 1916’dan bu …

DEVAMINI OKU

MAHABAD DEĞİL KÜRDİSTAN CUMHURİYETİ

KÜRDİSTAN CUMHURİYETİ TARİHİ

”Ocak 1946’da Sovyetler Birliği’nin desteğiyle kurulan ve Sovyetler Birliği’nin çekilişiyle aynı yıl içinde yıkılan, Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamış Kürt devletidir. Bu cumhuriyette, 13 bakanın bulunduğu bir yönetim kurulu oluşturuldu. Devlet başkanı Kadı Muhammed idi. Bu cumhuriyet Senendec, Uşnu ve Miyandoab şehirlerini kapsadığı gibi başkenti Mahabad’dı. Kasım 1945’te Sovyetler’in teşvik ve …

DEVAMINI OKU

DARAĞACINDA BİR AYDIN: KEMAL FEVZİ

DARAĞACINDA BİR AYDIN

”Aralık 1923’de Meclis bir af yasası çıkarıyor ve Kemal Fevzi’nin cezası af kapsamına girdiğinden Şubat 1924’te Bahçesaray üzerinden ülkeye giriş yapınca tutuklanıyor. İfadesiz ve yargılama yapılmadan bir yıl boyunca tutuklu kalıyor. Şubat 1925’te serbest bırakıldıktan kısa bir süre sonra 7 Mayıs 1925’te tekrardan tutuklanıyor. Dosyası tutukluluğundan bir ay önce kurulan …

DEVAMINI OKU

EFSANE BİR KOMUTAN: REŞOYÊ SILO

REŞOYÊ SILO

”Bekıri aşiretinden olan yiğit savaşçı Reşoyê Silo, Erciş’in Komır köyündendir. Reşoyê Silo, Ağrı İsyanı başlar başlamaz bazı adamları ve akrabaları ile soluğu Ağrı Karargahı’nda alarak, isyana katılır. İlk olarak Ağrı Karargahına katılan Reşoyê Silo, daha sonra İhsan Nuri Paşa tarafından Geliyê Zîlan bölgesine gönderilip, orada örgütlenme çalışmalarına katılması istenir. Geliyê …

DEVAMINI OKU

AZERBAYCAN’DA KÜRTLERE UYGULANAN BEYAZ JENOSİD

AZERBAYCAN'DA KÜRT asimilasyonu

”Sovyet devriminden hemen sonra, Ermenistan hükümeti Kürtlere sosyalizmi inşada yürümeleri için imkan verdi. Bugün Erivan şehri, Sovyetler Birliği içinde Kürt kültürünün en tanınmış ve önemli merkezidir. Her kongre, plenum, konferans ve tartışmalarda Ermenistan’da yaşayan bütün halklara Kürtlere, Yunanlara, Asurilere ve Azerilere (Tatarlara) büyük yer verilmektedir.”   Ermeniceden Çeviren: B. Zartaryan …

DEVAMINI OKU

KÜÇÜK YASSIADA: SİVAS KAMPI

SİVAS KAMPI

”Sivas Kampı’nın kimin fikri olduğu bugün hala net olarak ortaya çıkmış değil. Milli Birlik Komitesi Üyesi Numan Esin katıldığı bir televizyon programında bu kampın Milli Birlik Komitesi kararıyla oluşturulduğunu söylese de, Fuat Fırat ise kampı askeri darbeye yaranmak için üçüncü ordu komutanı olan Ragıp Gümüşpala’nın planladığını ifade ediyor. Örneğin Diyarbakır’da …

DEVAMINI OKU

SÜRMELİ MEHMED PAŞA VE REDKAN AŞİRETİ

SÜRMELİ MEHMED PAŞA

”Sürmeli Mehmed Paşa’nın annesinin babası, Redki aşiretinin Erivan’daki beyi Guli Cewer Ağa’nın Kars, Çemçê bölgesinde yaşamış olan amcası Hüseyin Ağa Çongdeve’dir. Sürmeli Mehmed Paşa’nın dengbêji Evdalê Zeynıkê, Sürmeli Mehmed Paşa’nın oğlu Evla Beg (Mirê Zırav) için yaptığı bir kılamda, Guli Cewer Ağa ve Hüseyin Ağa’dan bahseder.”   Ali Alagöz Sürekli …

DEVAMINI OKU

PENCINARÎLER – I

Pencinarîler

”Bişarê Çeto ve Cemîlê Çeto kardeştir. Çetoyê İskan’ın çocuklarıdır. İskan da Cemîle Çeto’nun oğludur.Ehmedê İskan, Cemilê Çeto’nun kendisinden büyük, Bişarê Çeto’dan küçük ağabeyi İskan’ın oğludur. Ailedeki bir sofrada, İskan, kardeşi Çeto’ya, şaka ile karışık, “…yahu sen ne kadar aç gözlüsün, neredeyse yemeğin tabağını da yiyeceksin…” dediği için, Cemilê Çeto tarafından …

DEVAMINI OKU

TAKRİR-İ SÜKÛN KANUNU VE SONUÇLARI

TAKRİR-İ SÜKÛN KANUNU

”Kanun, 1927 tarihinde iki yıl daha uzatılarak, 1929 yılında yürürlükten kaldırılır, artık gerek kalmamıştır. Basın yola getirilmiş, muhalefet yok edilmiştir, CHF iktidarı sağlamlaştırılmış, Kemalizm’in önündeki engeller temizlenmiştir. Kemalist korku kurumsallaştırılmıştır.”   Sait ÇETİNOĞLU / TAKRİR-İ SÜKÛN KANUNU “Kan ile yapılan İnkılaplar daha muhkem olur, kansız İnkılaplar ebedileşemez.” Mustafa Kemal Paşa …

DEVAMINI OKU

İDRİS-İ BİTLİSİ MANDACI MIYDI?

”Yavuz Sultan Selim’in İslam Halifeliğini almasından sonra Müslüman Kürt mîrlikleriyle Osmanlı’nın ilişkileri daha da yoğunlaşmış, iki devletin tepişme alanında bulunan Çaldıran Savaşı’na giderken ve sonrasında bunun resmi statüye kavuşturulması görevi bizzat Yavuz Selim tarafından, maiyetinde bulunan Kürt bürokrat İdris-i Bidlisî’ye verilmişti.”   MEHMET BAYRAK Kürt- Türk ilişkilerinin yaklaşık bin yıllık …

DEVAMINI OKU

Yado Kimdir ve 1925 Kürt Halk Hareketinde Yado’nun Rolü Nedir?

kürdistan kartalı yado kimdir

‘‘Türk Ordusunun kuvvetleri burada çok sıkışıyorlar ve birkaç defa teslim olmak istiyorlar fakat daha sonra Şadi aşireti lideri Necip Axa (Necip Axayê Wexî) Türk ordusunun imdadına yetişiyor. Kürt güçlerinin cephanesi de azaldığından geri çekilmek zorunda kalıyorlar.”   Seyîdxan Kurij / Bir Kürt Kahramanı: Yado Yado Kimdir?   Yado’nun ailesi Daraheni’nin(Genç) …

DEVAMINI OKU

“VATANDAŞ TÜRKÇE KONUŞ!”

TÜRKİYEDE IRKÇILIK

RIFAT N. BALİ Popüler siyasi terimlerden hafızalarda en çok yer edenlerden biri olan “Vatandaş Türkçe Konuş” sloganı bir döneme damgasını vurmuş bir deyim. Bu dönemi bizzat yaşamış olanlar, yani 1920’li yıllarda yirmi yaş civarında olanlar artık hayatta değiller. Dolayısıyla bu slogan ile tarihe mal olan kampanyanın nasıl ve hangi şartlar …

DEVAMINI OKU

FAİLİ MEÇHUL KURBANI BİR BEDİRHAN

BedirhanLAR

Hüseyin Kalkan Bedirhan Bey’in torunu Abdürrezak Bedirhan, cezaevinde bulunduğu Trablusgarp’tan döndükten sonra Kürdistan’a yakın olmak için Kafkaslara geçer ve kültürel-siyasi çalışmalara başlar. Hoy kentinde bir Kürtçe okul kurar ve Kürt aşiretler arasında belli bir birlik oluşturur. Abdürrezak Bey, Birinci Dünya Savaşı sırasında Kürtlerin özgürlüğü için çalışmalarını sürdürürken, İttihat ve Terakki …

DEVAMINI OKU

DERSİM KATLİAM’ININ TANIĞI BEDRİ POLAT ANLATTI

DERSİM KATLİAMININ TANIKLARI

“38 geldi hepimizi yaraladı, tarumar etti. Taş üstüne taş kalmadı” sözleriyle o günü özetleyen Polat, “Bir proje yapmıştılar. O projenin içinde canlı kimseyi bırakmamaları için talimat vardı. Kalanı da sürgün ettiler, yaktılar kül ettiler. Bilmiyorum bir hata yapmadık. Boş boşuna milletin başına çöktüler.”   Dersim Katliamı’nın tanığı Bedri Polat: Gelecek …

DEVAMINI OKU

ALMAN ŞARKİYATÇI DR. FRİÇ

İSMAİL BEŞİKÇİ

”Ziya Gökalp Osmanlı toplumu içinde, Rumları ve Ermenileri “asalak” olarak değerlendiriyordu. Türk milleti ile gayrimüslimler arasındaki ilişkiyi “asalak işbölümü” şeklinde değerlendiriyor, gayrimüslimlerin her ne şekilde olursa olsun, Osmanlı sınırlarının dışına çıkarılmasını istiyordu.”   İSMAİL BEŞİKÇİ Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Doktor Friç’in, Kürdler, Tarihi ve İçtimai Tedkikat, kitabını yayımladı (Ekim 2014) Kitabın …

DEVAMINI OKU

ANTİK MISIR’IN MİTANNİ KRALİÇELERİ

MİTANNİ KRALİÇELERİ

Occo Mahabad Eskiçağın büyük güçlerinden olan Mitanni devletinin Hitit saldırıları karşısında siyasi, askeri ve ticari olarak güç kazanmak istemeleri onları Mısır ile diplomatik evliliklere dayalı ilişkilere yöneltmiştir. Bu siyasal ilişkileri anlatan tabletlerin büyük kısmı Amarna diğer kısımları da Boğazköy (6 tablet),Tell Brak (6 tablet), Alalah (Açana Höyük-3 tablet), Tell Bazi …

DEVAMINI OKU

KÖR HÜSEYİN PAŞA VE HAYDERANLI AŞİRETİ

KEMAL SÜPHANDAĞ

”İttihat Terakki padişah Abdülhamit’i devirir. Pekçok Hamidiye reisi gibi Hüseyin Paşa da kısa süreliğine tutuklanır. İttihat ve Terakki aldığı karara göre Kürtlerle, Ermeniler arasındaki sorunları çözmek için çok sayıda komisyon kurulur. İhtilafların çözümü ve özellikle gasp edilen Ermeni mallarının geri verilmesi kararlaştırılır.”   KEMAL SÜPHANDAĞ / Kör Hüseyin Paşa Kör …

DEVAMINI OKU

DR.NUREDDİN ZAZA’NIN ANILARINDA KÜRT GERÇEĞİ

DR.NUREDDİN ZAZA'NIN ANILARI

”Avrupa ve yaşamını geçirdiği Suriye, Lübnan, Ürdün ve Irak gibi ülkelerde Kürt ulusal örgütlenmelerine katılan ve birçok kez tutuklanan Dr. Nureddin Zaza; Baas yönetiminin işbaşına geçmesinden sonra yeniden İsviçre’ye yerleşiyor ve yaşamının geriye kalan bölümünü orada geçiriyor.”   MEHMET BAYRAK / Dr. Nureddin Zaza’nın Anıları’nda Kürt Gerçeği Kürt halkına sözcülük …

DEVAMINI OKU

NURİ DERSİMİ’YE KARŞI YAPILAN SUÇLAMALAR, KOÇAN HAREKATI VE BELGELER

KOÇAN HAREKATI

Nuri Dersimi, suçlamalar, Koçan harekatı ve karşılaştırmalı belgeler   Hazırlayan: Ulaş Şexhasananlı Uzun süredir Dersimin tarihi şahsiyetlerinden biri olan Nuri Dersimi hakkında farklı ideolojik-siyasi gruplar ve bunların temsilcileri tarafından ‘objektif’ ve ‘tarafsız’ olmayan bir çalışma yürütülmekte. Yapılan tarih çalışmasının da ‘objektif’ olmadığı ortada. Bunun “objektif” “adaletli” bir çalışma olmadığını aşağıda …

DEVAMINI OKU

Yusuf Ziya ve Halidê Cibran Nasıl Öldürüldü

Yaşar Abdülselamoğlu 14 Nisan 1925. Bitlis Harb Divanı’nın kararı ile Azadi Teşkilatı’nın önde gelen liderleri katledildi. Tarihçi değilim, ama tarihin “sosyolojik anlamı“, yani, bugün “bizim neden böyle olduğumuzu“ anlamaya yardımcı olacak “geçmiş olandaki sırlar“ ilgi alanımı oluşturur. Doğrusu, her ne kadar, kürtçede “dirok“ (tarih) ile “çirok“u (öykü, hikaye) ayıran şey …

DEVAMINI OKU

YABANCI SEYYAHLARIN GÖZÜYLE KÜRTLER

SEYYAHLARIN GÖZÜYLE KÜRTLER

Seyahatnamelerde Kürtler ve Kürdistan İnsanoğlu doğumundan itibaren çevresini merak etmiş ve yakın çevresini anlamaya çalışmıştır. Yetişkin olduğu zaman ise uzak çevresini keşfetmek için bulunduğu yerden ayrılarak değişik amaçlarla gezmeye ve gezip gördüğü yerleri yazmaya başlamıştır. İlkçağdan itibaren Eski Dünya kıtaları arasında gezme ve yazma faaliyetleri başlamıştır. Değişik amaçlarla gezen insanlara …

DEVAMINI OKU

SEYİD RIZA’NIN ÇALINAN EŞYALARI

SEYİD RIZA

”Üzerinden geçen 82 yıla rağmen halen yüzleşilmeyen Dersim Soykırımı’nın sembol ismi Seyid Rıza’nın kişisel eşyaları, ailesine halen teslim edilmedi. Bu eşyalara dair dönem gazetelerinin ve anlatılarının ışığında varılan ipuçları ise Seyid Rıza’nın kişiliği ve yaşamına dair bize önemli bilgiler barındırıyor.”   İSMET KAYHAN / HÜSEYİN ÇATAL  Dersim Soykırımı üzerinden 82 …

DEVAMINI OKU
error: LÜTFEN KOPYALAMAYIN OKUYUN!