KÜLTÜR / SANAT

SULTAN HIDIR EFSANESİ

SULTAN HIDIR

Efsanenin geçtiği yer Dersime bağlı Pertek ilçesinin Dorutay (Zeve) köyüdür. Sultan Hıdır bu köyde yaşayan yaşlı bir zattır. Köyde bulunan Üryan Hızır da denilen Sultan Hıdır’ın Türbesi halk için önemli bir ziyaretgah yeridir. Herkesin derdine deva bulmak için gittiği bu ziyaretgah bölge halkının kültür hazinesinde önemli bir inanç durağıdır. Köy …

DEVAMINI OKU

DİGOR’UN SÜRGÜN ŞAİRİ ŞIKOYÊ HESEN

ŞIKOYÊ HESEN

AYHAN ERKMEN 1918’de Serhattan Sovyetlere çocuk yaşta sürgün giden; Heciyê Cindî, Cerdoyê Genco, Emînê Evdal, Qanatê Kurdo, Xelîlê Çaçan, Casîmê Celîl ve onlarcası, yaşadıkları büyük acılarla, yetimhanelerde büyüyüp, 1930’larda Kürt edebiyatının Rönesansını başlattılar; onların ardılları Ferîgê Ûsiv, Şikoyoyê Hesen, Seîdê Îbo ve niceleri ise kendi tarzlarını yaratarak bu Rönesansı çok …

DEVAMINI OKU

KARAZ KÜLTÜRÜ VE ÖZELLİKLERİ

KARAZ KÜLTÜRÜ

Son Kalkolitik Çağ ile olgunlaşmaya başlayan ve tüm İlk Tunç Çağı boyunca varlığını devam ettiren Karaz Kültürü, Eski Yakındoğu’nun en uzun ömürlü kültürü görünümündedir. Karaz Kültürü, Transkafkasya, Doğu Anadolu, Nahçıvan, Kuzeybatı İran, Suriye-Filistin ve Levant topraklarına kadar yayılmıştır. Ancak kültürün çekirdek alanının Kura ile Aras nehirlerinin arası olduğu düşünülmektedir. Siyah …

DEVAMINI OKU

KLASİK ŞİİRDE AŞK / Roger Acun

KLASİK ŞİİR

Enel Aşk Her şair, İnsanoğlunun çağlar boyu biricik sığınağı olan; korkunun, tutkunun, sevincin, hüznün, aşkın ve ayrılık acısının harmanlandığı, tüm insanların bağdaş kurduğu tabiat sofrasında bize renklerin, kokuların ve seslerin çağıldayışını duyurmak için bizi, alnı akıtmalı kır atların sırtındakadim zamanların atmosferine sürükler. Sanatın Mayası Aşk  Sanatçı, kulvarında koştuğu sanat dalının …

DEVAMINI OKU

ANTİK ÇAĞDA BARZANİ AŞİRETİ

BARZANİ AŞİRETİ

”Barzani asiretinin ismi antik çağda bolca geçmektedir. Bilindiği gibi Antik Çağ coğrafyacı ve tarihçilerin bilgileri sıkça bir birleriyle çelişir. Fakat Barzanilerin yerleşkeleri hakkında hemen hemen hepsi hemfikirdir. Barzani satraplığı Hirkani eyaletinin (Mazanderan Eyaleti) içerisinde gösterilmiştir.”   Serdar Karakuş ÊL-Xassi  “Bu yazı Barzanicilik veya KDP propagandası yapmak için yazılmadığı bilinmelidir. Sadece Barzani …

DEVAMINI OKU

SORANİCE VE SORANİLER

Soranice (Soranice: سۆرانی) veya Orta Kürtçe Kürtçenin bir lehçesidir.[3] Ayrıca, Kürdistan Bölgesel Yönetiminin resmî dili olan Kürtçe’nin bölgede en çok konuşulan lehçesidir.[4] Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi veya Irak Kürt Bölgesi, Irak’a bağlı, anayasal düzeyde varlığı olan özerk bir bölgedir. Yaklaşık 40.000 km2‘den oluşan idari birim; batıda Suriye, doğuda İran, kuzeyde ise Türkiye ile komşudur. Bölgesel yönetimin başkenti Erbil’dir. Kürdistan Parlamentosu Erbil’de yer almaktadır. Bölgenin nüfusu, 2018 sayımına göre …

DEVAMINI OKU

İNSANLIĞIN TARİH ÖNCESİNİN KRONOLOJİSİ

TARİH ÖNCESİNİN KRONOLOJİSİ

Tarihinin ilk birkaç milyar yılı içerisinde okyanuslarda başlayan hayat, atmosferi ve yeryüzünü etkileyerek, anaerobik canlıların çoğalmasına, ardından da aerobik canlıların ortaya çıkmasına yol açtı. Bazı jeolojik kanıtlara göre Dünya’da hayat, yaklaşık 4,1 milyar yıl önce başladı. O zamandan beri, Dünya’nın Güneş’e olan uzaklığı, fiziksel özellikleri ve jeolojik tarihi, canlıların evrimleşmelerini ve gelişmelerini sağladı. İnsanın iki türü bu konuda çok önemli, biri Homo …

DEVAMINI OKU

Toplumsal Kurtuluş Dergisi’nin Musa Anter İle Yaptığı Röportaj

MUSA ANTER

Musa Anter, 1920 yılında Mardin’e bağlı Nusaybin ilçesinin Eskimağara köyünde Kürt bir ailenin çocuğu olarak doğdu. İlkokulu Mardin’de, ortaokul ve liseyi Adana’da okudu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Annesi Fesla Hanım, Türkiye’nin ilk kadın muhtarlarından biridir. 1944’te Abdurrahim Rahmi Zapsu’nun kızı Ayşe Hale ile evlendi. Cüneyt Zapsu’nun halası olan Sankt …

DEVAMINI OKU

DERWÊŞÊ EVDÎ DESTANI’NIN HİKAYESİ

DERWÊŞÊ EVDÎ DESTANI

Dewrêşê Evdî destanı bir Kürt destanıdır. Dengbej ve tarihçilerden edinilen bilgilere göre Dewrêşê Evdi 18.yy’da Urfan’ın ilçesi olan Viranşehir ve Şingal bölgeleri arasında yaşadığı söylenir. Osmanlı devleti ve bazı Arap kabilelerine karşı baş kaldırmış bir halk kahramanıdır. Derwêşê Evdî kökeni Van’daki bir Êzîdî aşiret olan Torunilere dayanır. Aşiret Osmanlılara karşı …

DEVAMINI OKU

Celali Aşiretinin İran Şah’ına Karşı Direnişi

Celali Aşireti

”Celali aşireti, İran, Türkiye ve Rusya’nın sınırlarının kesiştiği üçgen bölgede Kürd aşiretlerinin en büyük aşiret konfederasyonlarından biridir. Bu aşiret konfederasyonunun mensupları Kuzey Kürdistan’da Büyük Ağrı ve Doğu Kürdistan’da ise Küçük Ağrı Dağı ve Urmiye bölgesinde yaşıyorlardı. Ayrıca Celalilerin büyük bir sayısıda Kafkas bölgesine ve Sovyet Ermenistan’ına yerleşmişlerdi. Celalilerin bir kısmıda …

DEVAMINI OKU

FRANSA’DAKİ KÜRTLER KİM

FRANSA'DAKİ KÜRTLER

Kıta Fransa’sı, güneyde Akdeniz’den kuzeyde Manş Denizi ve Kuzey Denizi’ne, doğuda Ren Nehri’nden batıda Atlas Okyanusu’na kadar yayılan topraklarda yer alır. Fransızlar, ülkelerini topraklarının biçiminden ötürü Altıgen (Fransızca: L’Héxagone, okunuşu: “l’e-gza-gon”) olarak adlandırırlar. 18 ve 19. yüzyıllar arasında, Fransa dönemin en büyük sömürge imparatorluklarından birini kurmuştur. Dünya sıralamasında 6. sırada bulunan nominal gayrisafi yurt içi hasılası ve 7. sırada yer alan satın alma gücü paritesi ile ileri bir …

DEVAMINI OKU

İTALYAN KAYNAKLARINDA KÜRTLER

İTALYANLARA GÖRE KÜRTLER

İtalya Cumhuriyeti, Güney Avrupa’da, İtalya Yarımadası üzerinde yer alan bir ülkedir. Akdeniz’in en büyük iki adası Sicilya ve Sardinya da İtalyan toprakları içindedir. Yüzölçümü 301.340 km2 olan ülkenin kuzeyde Alpler bölgesinde Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya’yla kara sınırı vardır. Bağımsız iki Avrupa ülkesi olan Vatikan ve San Marino da İtalya’nın …

DEVAMINI OKU

MUNZUR BABA EFSANESİ

MUNZUR BABA

Munzur Baba, Dersim Alevileri için kutsal bir şahsiyettir. Bu şahsa ait efsane yüzyıllardır nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Munzur ile ilgili ilk yazılı kaynağın 16. yüzyılın ilk yarısına kadar dayandığı tespit edilmiştir. Bu kayıtlarda Munzur’un sadece bir efsanevi kişi olmadığı, ayrıca gözelerin bulunduğu yerde Munzur adında bir zaviyenin …

DEVAMINI OKU

RİZGAN Û NÛRÊ DESTANI

RİZGAN Û NÛRÊ HİKAYESİ

Destan; milletlerin geçmişlerindeki diri ve canlı hedeflerinin belirli amaçlar doğrultusunda geleceğe aktarılmasında birinci derecede önem taşıyan yazılı ve sözlü belgelerdir. Kürtlerde yazıdan ziyade sözlü edebiyat gelişmiştir. Halk kültürüne ait destan, efsane ve hikayeler Dengbejler aracılığıyla toplumsal belleğe geçmiş ve oradanda günümüze kadar unutulmadan devam etmiştir. Destanlar ikiye ayrılır: Yapay destanlar Doğal …

DEVAMINI OKU

PALEOLİTİK ÇAĞ VE ÖZELLİKLERİ

PALEOLİTİK ÇAĞ

Paleolitik yani Eski Taş Çağı, insan elinden çıkan ilk ürünler olan taş aletlerin yapıldığı çağdır. Bu taş aletler, en eski teknolojiyi temsil eder. Paleolitik Çağ insanlarının teknolojileri, çakmak taşı ve diğer işlenebilir taşlardan, ayrıca hayvan kemikleri ve boynuzlardan yapılan aletlerden ibarettir. Bu aletler arasında el baltaları, taş bıçaklar, kazıyıcılar, ok …

DEVAMINI OKU

ZERDÜŞT KİMDİR? ZERDÜŞTLÜK NEDİR?

ZERDÜŞTLÜK

Zerdüşt Kimdir? İslamiyet, Hıristiyanlık ve Musevilikten önceki dini olan Zerdüştlük, genel kanıya göre M.Ö. 660-583 yılları arasında yaşamış olan Zerdüşt tarafından kurulmuştur. Medler zamanında bölgesel bir din iken Pers İmparatorluğu döneminde resmî din olmuştur ve resmî yetini Sasaniler’in yıkılmasına kadar korumuştur. Zerdüşt, Medler’in Magi aşiretine mensuptur ve Urmiye yakınlarındaki Rey şehrinde doğmuştur. Zerdüşt’ün geleneksel hayat hikâyesi Hz. Muhammed’in hayat hikâyesine benzemektedir: Vahiy ya da vahiyler, kendi …

DEVAMINI OKU

HAWAR DERGİSİ

HAWAR

Yüzyıllar süren Osmanlı hakimiyeti ve kısa süreli Fransız manda yönetiminin ardından, Birinci Suriye Cumhuriyeti 24 Ekim 1945’te Birleşmiş Milletler’e katıldı, böylece mandanın yasal varlığı son buldu ve ülke bir parlamenter cumhuriyet olarak de jure bağımsızlığını kazandı. Fransızların ülkeyi terk etmesi ise Nisan 1946’yı buldu. Suriye’de bağımsızlık sonrası dönem 1949’dan 1971’e kadar gerçekleşen çok sayıda darbe ve darbe girişimiyle oldukça çalkantılı geçti. 1919’dan …

DEVAMINI OKU

KÜRT YAHUDİLERİN DİLİ: LİŞANA DENİ

KÜRT YAHUDİLER

Yahudi milletinin kolektif inancını, kültürünü, hukuki kurallarını ve medeniyetini içeren etnik bir dindir. İlk İbrahimî din olmasının yanı sıra insanlık tarihindeki en eski dinler arasında da yer alan Yahudilik, monoteizm temelli dinlerin ilk örneğidir.Yahudilerin kutsal kitabının tamamı “Tora” ismiyle açıklanır. İbranice bir terim olan Tora, Arapça’dan Türkçeye geçmiş olan Tevrat’ın …

DEVAMINI OKU

KÜRTÇE ERKEK ÇOCUK İSİMLERİ

KÜRTÇE ERKEK İSİMLERİ

Bebeğe verilecek isim onu hayatı boyunca temsil eder. Bebeğinizi doğru isimle adlandırmak bebek gelişimi açısından  oldukça önemlidir. Çocuğunuza vereceğiniz isim onu sosyal yaşamda zora sokacak, alay konusu edilecek ve psikolojisini etkileyecek bir isim olmamalıdır. Ne çok bilinen ne de çok marjinal isimler verirken de dikkat etmek gerek. Çok bilinen isimlerin …

DEVAMINI OKU

KÜRDİSTAN TV GÜNCEL FREKANSLARI

KÜRDİSTAN TV

Federal Kürdistan Bölgesinden Erbil Merkezli olarak Kürdistan Demokrat Partisi-KDP çizgisinde yayın yapan Kürt kanalıdır. Kanal Kurmanci ve Sorani lehçeleri ağırlıklı olarak Süleymaniye, Hewler ve Duhok ofisleri aracılığıyla sosyal, siyasal, kültürel ve yaşama dair programlar sunmaktadır. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi veya Irak Kürt Bölgesi, Irak’a bağlı, anayasal düzeyde tanınmış bir bölgedir. Yaklaşık …

DEVAMINI OKU

ŞÊX MİRZAYÊ ANKOSÎ DESTANI

ŞÊX MİRZAYÊ ANKOSÎ

Ezidiler çoğunlukla Kürtçe konuşan dinî bir topluluğa verilen isimdir. Bu topluluğun Zerdüştlük ve eski Mezopotamya dinlerinden uzanan dinî inançlarına Yezidilik ya da Ezidilik denilmektedir. Ezidilerin dünyada bugünkü toplam sayısının 800.000 civârında olduğu tahmin edilmektedir. 1970’li yıllara kadar Urfa, özellikle de Viranşehir’de yoğun olarak yaşayan ve sayıları 80.000’i bulan Türkiye Ezidileri, …

DEVAMINI OKU

ANİ ANTİK KENTİ TARİHİ

ANİ ANTİK KENTİ

”1878-1918 döneminde Çarlık Rusyası’nın yönetiminde kalan Ani’de ilk kazılar 1892 yılında Rus Dil Bilimler Akademisi’nde görevli Nicholas Marr tarafından yapılmıştır ve bir müze kurulmuştur. Kars’ın Arpaçay ilçesine yakın Türkiye-Ermenistan sınırında yerleşik olan Ani Harabeleri’nin, milattan önce Urartulara kadar uzanan bir tarihi var. Yerleşik bir kent olarak tarihte adının ilk defa …

DEVAMINI OKU

KÜRTÇE ŞEHİR İSİMLERİ

KÜRTÇE İL VE İLÇE İSİMLERİ

Kürt illeri kavramı bilindiği gibi Kürdistan illeri anlamında kullanılmaktadır. Kürdistan Kafkaslar’ın güneyi, Ermenistan, Irak, İran, Suriye ve Türkiye’ye ait toprakların bir kısmını kapsayan coğrafi bölgedir. Siyasi bakımdan özerk, federal bir bölge olarak uluslararası resmî tanınmaya sahip olan tek bölge Irak’ın Kürdistan Bölgesel Yönetimi’dir. Ayrıca İran’da Kürdistan adında resmi tanınmış bir …

DEVAMINI OKU

EGANÊ MEYRO DESTANI

EGANE MEYRO

Ermenistan, Gürcistan, İran, Suriye ve Türkiye’de de cemaatleri bulunan Êzdîler’in bugünkü toplam sayısının 800.000 civârında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Êzdîleri daha çok Şanlıurfa ve Viranşehir’de yaşarlar. Burada yaşayan Êzdîler’in sayıları 1970 yıllarında 80,000’i bulurken, şu anda bu sayı 300’lere kadar düşmüştür. Dünden bugüne bir çok baskı ile karşılaşmış dünyamızın bu …

DEVAMINI OKU

ZEMBİLFIROŞ VE XATUN’UN HİKAYESİ

ZEMBİLFIROŞ VE XATUN

Efsanenin geçtiği yer Mervani Devleti’nin başkenti Farqin yani bugünkü adıyla Silvan dır. Silvan dilden dile dolaşan efsane ve hikayeleri ile adeta büyülü bir şehirdir. İlçenin adı olan Miyafarkīn veya Meyyâfârikīn Süryanice “sınır suyu” veya “ayrım suyu” anlamındadır. İslâm kaynaklarında adı Mâfârkīn, Mefârkīn ve Fârkīn şeklinde de geçen şehir, Ortaçağ Süryanice’sinde …

DEVAMINI OKU

KÜRTÇE ÇOCUK İSİMLERİ VE ANLAMLARI

KÜRTÇE İSİMLER

Çocuğa koyulan isimler, çocuk için aynı zamanda ona bir hitaptır. İsimlerin anlamlarının çocuğun kişiliğinin gelişmesinde önemli bir yeri vardır. Her iki cinsiyette kullanılabilen isimler aslında çocuk için sakıncalı olabilir. Ancak, bu isimleri çocuğun cinsiyetine uygun bir başka isimle beraber koymak, bu sakıncalı durumun etkisini azaltır. Anne ve babanın çocuğun sosyal …

DEVAMINI OKU

STÊRK TV GÜNCEL FREKANSLARI

STÊRK TV

Yayın lisansını Norveç ’ten alan 2010 yılında kurulan Sterk Tv 2012 yılında tam zamanlı yayına geçmiştir. Kürtçenin Kurmanci, Dimilki ve Sorani lehçelerinde her gün haber bültenleri, tartışma programları, kültürel, sosyal programlara yer vermektedir. Sterk Tv’nin öncülleri kapatılan Roj Tv ve Med Tv’dir. Avrupa’dan yayın yapan Med TV, 30 Mart 1995’te …

DEVAMINI OKU

KÜRTÇE ATASÖZLERİ VE TÜRKÇE ANLAMLARI

KÜRTÇE ATASÖZLERİ

ATASÖZÜ NEDİR VE NEDEN ÖNEMLİDİR Milletlerin ortak düşünce ve davranış biçimlerini, toplumsal ve ahlaksal kurallarını, anane ve göreneklerini yansıtmasına atasözü denir (Aksoy, 1981:20). Her dilin, her milletin kendine özgü atasözleri vardır. Folklor, toplumbilim, ekonomi, felsefe, tarih, ahlak, ruhbilim gibi birçok konuları ilgilendiren atasözleri; kültürel varlığın aktarıcısı konumundadır. Anlatım gücü, kavram …

DEVAMINI OKU

KÜRT MÜZİĞİ TARİHİ

KÜRT MÜZİĞİ

BERNAMEGEH / Bir dönem ötekileştirilen Kürtler, Kürt dili, Kürt enstrümanları ve Kürt adları belirli programlar dahilinde değiştirilmiştir. Bu bağlamda Kürtçe bir dil olarak kabul edilmemiş ve ne kamusal ne de özel alanlarda konuşulmasına, eğitiminin verilmesine ve de Kürtçe her hangi bir yayın yapılmasına izin verilmemiştir. Buradan hareketle Türkiye‟de Kürt müziği …

DEVAMINI OKU

MÜNİRE QAZİ, BABASI QAZİ MUHAMMED’İ ANLATTI

MÜNİRE QAZİ

Qazi Muhammed’in yedi kızından biri olan Münire Qazi, Kürdistan Cumhuriyetini, babasını, mücadelesini, idamını ve o zor günlerde neler yaşandığını Rudaw’ın “Pencemor” programında anlatmıştı. Qazi Muhammed, Ocak 1946 yılında kurulan Kürdistan (Mahabad) Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanıydı.Qazi Muhammed , Mahabad’ın önde gelen ailelerinden biri olan Qazî Ali’nin oğludur. Temal eğitimini babasından alarak  Kutabhane denilen …

DEVAMINI OKU
error: LÜTFEN KOPYALAMAYIN OKUYUN!