KÜRTÇE İL VE İLÇE İSİMLERİ

KÜRTÇE ŞEHİR İSİMLERİ

Kürt illeri kavramı bilindiği gibi Kürdistan illeri anlamında kullanılmaktadır. Kürdistan Kafkaslar’ın güneyi, Ermenistan, Irak, İran, Suriye ve Türkiye’ye ait toprakların bir kısmını kapsayan coğrafi bölgedir. Siyasi bakımdan özerk, federal bir bölge olarak uluslararası resmî tanınmaya sahip olan tek bölge Irak’ın Kürdistan Bölgesel Yönetimi’dir. Ayrıca İran’da Kürdistan adında resmi tanınmış bir eyalet vardır. Suriye’de de ”Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi” denilen Batı Kürdistan Yönetimi de facto olarak varlık göstermektedir.

Kurdistan, bölge ismi olarak ilk kez Edessalı Matthias tarafından yazılmış olan Ermeni Kroniki adlı kitapta, bir bölgeyi adlandırmak için kullanılmıştır. Edessa’lı Matthias, Diyarbakır ve Siverek arasında olan bir bölgeyi K’rdstanac olarak tanımlamıştır.

Kürdistan‘ı idari bir terim olarak ilk kullanan Selçuk Sultanı Sencer’dir (1117-1157). Sencer İran’daki Hamedan şehrinin batısındaki Bahar kalesini merkez alan eyalete Kürdistan adını vermiştir.

Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde Kürdistan’dan şöyle bahsedilir. (17. yüzyıl):

“Kürdistan büyük ülkedir. Bir ucu Erzurum, Van diyarlarından Hakkâri, Cizre, İmadiye, Musul, Şehrizor, Harir, Ardelan, Derne, Derteng’i de içererek Basra Körfezi’ne kadar yetmiş konak mesafe sayılır. Arap Irak’ı ile Osmanlı arasında bu yüksek dağlar içinde altı bin adet Kürt aşireti ve kabilesi güçlü bir sed olmasaydı Acem kavmi için Anadolu’yu istila etmek çok kolay olurdu (…) Ama bu Kürdistan’ın eni, boyu gibi geniş değildir.

İlk Türkçe ansiklopedik sözlük sayılan Kamus’ul-Alam‘da ise Kürdistan hakkında şunlar yazılıdır, (1896):

“Kürdistan, Urmiye ve Van göllerinin kıyılarından Kerhe (Kerxe) ve Diyale ırmaklarının kaynaklarına ve Dicle’nin akış yatağına dek uzayıp, kuzeybatıya doğru sınırları Dicle’nin akış yatağını izleyerek, Fırat’ı oluşturan Karasu yatağına ve oradan kuzeye doğru, Aras havzasını Fırat ve Dicle havzasından ayıran su ayırımı çizgisine kadar ulaşır. Bu itibarla, Osmanlı İmparatorluğunda, Musul vilayetinin büyük bölümü, yani Dicle’nin solunda bulunan yerleri ve Van ve Bitlis vilayetleriyle Diyarbekir ve Mamuretulaziz* vilayetlerinin birer parçası ve Dersim sancağı Kürdistan’dan sayılır. İran’da da Kürdistan adıyla bilinen eyaletle Azerbaycan eyaletinin yarısı, yani güneybatı bölümü, Kürdistan’dır. Böylece Kürdistan, kuzeydoğu yönünden Azerbaycan, doğudan Irakı Acemî (Acem Irakı), güneyden Loristan ve Irakı Arabî (Arap Irakı), güneybatı yönünden Mezopotamya, kuzeybatı yönünden de Anatoli ile sınırlıdır.”

TÜRKİYE KÜRDİSTANI’NDA BULUNAN İLLERİN İSİMLERİ ŞUNLARDIR:

Ağrı Agirî
Doğubeyazıt Bazîd
Diyadin Gîhadîn
Eleşgirt Pakrewan – Zêdkan
Hamur Hamur
Patnos Patnos
Taşlıçay Taşliçay
Tutak Tutax
Ardahan Erdexan
Damal Damal
Göle Golê
Hanak Xanaq
Posof Posof
Çıldır Zurzuna
Adıyaman Semsur
Besni Bêsnî
Çelikhan Cêlikan
Gerger Alduş
Gölbaşı Serêgolê
Kahta Kolik
Samsat Samosad
Sincik Sincik
Tut Tut
Batman Elîh
Gerçüş Kercews
Hasankeyf Heskîf
Beşiri Qubîn
Kozluk Hazo
Sason Qabîlcewz
Bitlis Bilîs
Adilcewaz Elcewaz
Güroymak Nurşîn
Hizan Hîzan
Mutki Motkî
Tatvan Tetwan (Tuxtewan)
Ahlat Xelat
Bingöl Çewlik (Çepexçur)
Genç Darahênê
Karlıova Kanîreş
Kiği Gêxî
Solhan Bongilan(Boxlan)
Yayladere Conek
Yedisu Cêrme
Adaklı Hosnek
Diyarbakır Amed
Bismil Bîstmal
Çermik Çêrmug
Çınar Çinar
Çüngüş Çanguş
Eğil Gelê
Ergani Erxenî
Hani Hêne
Hazro Hezro
Kocaköy Karaz
Lice Licê
Kulp Pasur
Dicle Pîran
Silvan Farqîn
Erzincan Erzingan
İlice ilîce
Kemah Kemah
Kemaliye Exîn
Otlukbeyli Qerequlax
Refahiye Refahiye
Tercan Derxene
Çayırlı Mose
Erzurum Erzirom-Erzan
Aşkale Aşqele
Uzundere Azord
Köprükoy Çobandere
Karayazı Gogsî
Ilıca Germik
İspir ispîr
Şenkaya Kosor
Narman Narman
Oltu Oltu
Çat Oxlê
Pasinler Pasîn
Horasan Pasîna Jêrî
Pazaryolu Pazaryolu
Karaçoban Qereçoban
Tekman Tekman
Tortum Tortum
Hınıs Xinus
Elazığ Mazra (Xarpêt)
Alacakaya Xulaman
Ağın Paxnîk
Arınak Qerebegan
Baskil Basqîl
Keban Keban
Kovancılar Qowanciyan
Maden Mehden
Palo Palo
Karakoçan Dep
Silivre Hezarê
Hakkari Culemêrg
Çukurca Çelê
Şemdinli Şemzînan
Yüksekova Gever
Gaziantep Dîlok
Araban Ereban
Islahiye Eslahiye
Karkamış Qerqamîs
Nizip Bêlqiz
Nurdağı Qurêder
Oğuzeli Tilbeser
Şahinbey Şahînbeg
Şehidkamil Şehîd Kamil
Yavuzeli Cîngîfe
Iğdır Îdir
Aralık Erelix
Karakoyunlu Qereqoyinlî
Tuzluca Xwêlîn
Kars Qers
Akyaka Akyaka
Arpaçay Zaruşad
Digor Dîgor
Kağızman Qaqizman
Sarıkamış Qamuşan
Selim Selîm
Susuz Susuz
Malatya Melediye-Maladi
Akçadağ Arga
Arapgir Erepkîr
Betalgazi Betalxazî
Yeşilyurt Çirmixtî
Darende Darende
Yazıhan Fethiye
Hekimhan Hekîmxan(Xan)
Doğangöl Keferdîz
Doğanşehir Mihacir
Bağlıca Qela
Pötürge Şîro (Pêtirgeh)
Muş Mûş
Hasköy Dêrxas
Korkut Ezabkur
Varto Gimgim
Bulanık Kop
Melazgirt Milazgir
Şırnak Şirnex
Beytülşebab Elkê
Cizre Cizîr
İdil Hezex
Güçlükonak Basê
Uludere Qilaban
Silopi Silopiya – Girkê Emo
Urfa Riha
Akçakale Aqçeqele
Birecik Bereçug
Hilvan Curnêr
Bozova Hewenc
Harran Haran
Suruç Mizar – Pirsus
Siverek Siwêreg
Viranşehir Wêranşar
Halfeti Xelfetî
Kilis Kilîs
Elbeyli Elîbegî
Musabeyli Musabegî
Polateli Ispenax
Maraş Meraş (Gurgum)
Elbistan Albistan
Avşin Avşîn
Pazarcık Bazarcî
Ekinözü Cela
Yangeçit Çaxli
Türkoğlu Eloglu
Nurhak Nurheq
Mardin Mêrdîn
Derik Dêrik
Dargeçit Kerboran
Kızıltepe Qoser
Ömerli Mahsertê
Midyat Midyad
Nusaybin Nisêbîn
Yeşilli Rişmil
Savur Stewrê
Mazıdağ Şemrex
Siirt Sêrt
Pervari Berwazî – Xizxêr
Baykan Hawêl
Kurtalan Misric
Şirvan Şêrwan
Tunceli Dêrsim
Çemişkezek Çemîşkezek
Mazgirt Mazgêrd
Nazimiye Qişle
Ovacık Facîxe
Pertek Pêrtag
Pülümür Pilemore
Hozat Xozat
Van Wan
Çaldıran Payîzaxa
Muradiye Bêgirî
Edremit Ertemêtan
Ozalp Qerqelî (Ebexe)
Başkale Elbak
Erçiş Erdîş
Saray Mehmudî
Bahçesaray Miks
Gürpınar Payîzawa
Çatak Şax
Gevaş Westan

 

BERNAMEGEH

UYARI: Yazıların izinsiz kopyalanması ve Web Sitelerinde yayınlanması kesinlikle yasaktır. Hakkınızda yasal işlemlerin başlatılabileceğini lütfen unutmayın!

AYRICA BAKIN

murat akkuş

HAYIRSEVER İŞ İNSANI MASALI VE GERÇEKLER

”Bazı iş insanları da vakıf kurmakta ya da kurulmasına öncülük ederler. Bilindiği gibi vakıflara yapılan …

error: LÜTFEN KOPYALAMAYIN OKUYUN!