MAHMUDİ BEYLİĞİ

MAHMUDİ BEYLİĞİ TARİHİ

Mahmudi Beyliği, Hoşap’ta egemenlik sürmüş Mahmudi aşiretinin kurmuş olduğu bir Kürt beyliğidir.

Mahmudi aşiretinin bölgeye nereden geldiği ile alakalı ihtilaflı bilgiler mevcuttur.

Şerefname’de, Karakoyunlular döneminde Kara Yusuf tarafınca Şam’dan veyahut Azerbaycan’dan bölgeye getirildikleri yönünde bilgiler verilmektedir.

Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf, Mahmud ağa ve aşiretini iskan etmek için Aşut kalesini vermiştir.

Kara Yusuf, başarılarından dolayı Mahmud ağa’yı ilkin Aşut kasabasının başına, sonra ise Hoşap nahiyesinin başına getirerek kendisini bey olarak atamıştır.

Beyliğine de Mahmudi Beyliği ismi verilmiştir.

Mahmud Bey’in ölümünün ardından yerine oğlu Hüseyin Bey geçmiştir.

Hüseyin Bey Akkoyunlular döneminde Hakkâri Hükümdarından alınan Elbak Kalesinin başına atanmıştır.

Akkoyunlular ile ittifak hâlinde olan Hüseyin Bey Dumbuli aşireti ile birlikte, Emir I. Êzdînşêr (İzzettin Şir)’i yenerek Şenbo Beyleri’nin elinde olan Culemerg vilayetini ele geçirmiştir.

Ancak Bitlis hükümdarı ile giriştiği “Çemê Mîr”(Mir ırmağı) olarak bilinen Hoşap ırmağı civarlarındaki muharebede yaşamını yitirmiştir. Bunun üstüne Culemerg vilayeti Akkoyunlular tarafınca Dumbuli aşiretine verilmiş, Hüseyin Bey’in yerine de oğlu Hamid Bey geçmiştir.

Bu yaşananların arkasından Hakkâri Emiri ve o devir Memluk ordularının komutanı olan Melik Esad (Esadeddin Zerrinçeng), Nesturiler’in ve Memluk sultanının yardımı ile Hakkâri’ye geri dönmüş ve Akkoyonlu yönetimi altındaki Dumbuli aşiretini yenerek Hakkâri Emirliğini geri almıştır.

Şah İsmail, Akkoyunlu devleti’ni ortadan kaldırıp Safevi Devleti’ni kurduktan sonra Hamid bey, beyliğini korumak için Şah İsmail’e bağlılığını bildirmiştir.

Hoşap ve çevresi 1503 yılında Akkoyunlu hükümdarlığından çıkıp Safevi egemenliğine girmiştir.

Şah İsmail’in Kürt beyliklerine yönelik tutumu birçok Kürt Beyliği’nin Safeviler karşısında Osmanlı Devleti tarafında yer almasına neden olmuştur.

1514 yılında meydana gelen Çaldıran Muharebesi’nde birçok Kürt Bey’i, I. Selim’in yanında saf alarak Safeviler’in batıya doğru ilerleyişlerine engel olmuşlardır.

Çaldıran muharebesi sebebiyle, I. Selim tarafından Osmanlı Devleti içindeki Kürt beylerine ellerinde bulunan yurtluk-ocaklık ve hükûmet sancaklarının, kendi hanedanlarının mülkiyetinde olduğuna dair birer temlikname verilmiştir.

İlk defa I. Selim tarafınca verilmiş olan bu temliknameler peşinden her padişah tarafınca yenilenmiştir.

Mahmudi Beyleri, diğer Kürt Beyler’inin aksine, Şah İsmaile ve ondan sonrada Şah Tahmasb’a bağlılıklarını sürdürmüşlerdir.

Van ve civarı, Hakkâri Emiri Malik Bey ve Osmanlı Kuvvetleri tarafınca 1534 yılında tamamen ele geçirilmiş ve Kanuni Sultan Süleyman’ın Irakeyn seferi ile tüm Doğu Anadolu Bölgesi’nde ve Irak’ta Safevi egemenliği son bulmuştur.

1548 II. İran seferi ile Mahmudi Beyleri Kanuni Sultan Süleyman’a bağlılıklarını bildirmişlerdir.

Bununla beraber Hoşap ve çevresi Osmanlı egemenliğine geçmiştir.

Mahmudi Beylerinden Hasan Bey, Osmanlı-İran ilişkilerinde Osmanlı adına büyük başarılar kazanmıştır.

Bu nedenle Van bölgesi yurtluk-ocaklık olarak kendisine verilmiştir.

Hasan Bey, Yezidi olan Mahmudi aşiretinin İslam dinine geçmesini sağlamıştır.

Sultan Süleyman, Mahmudi aşiretine birçok köyde medrese ve camiler yaptırmıştır.

Mahmudi Beyliği Hoşap’ta en parlak dönemlerini Süleyman, Zeynel, Evliya ve İbrahim beyler döneminde sürmüştür.

18 ve 19. yüzyılda da Hoşap İran sınırında Osmanlı’nın mühim bir sancak merkezi haline gelmiştir.

1839 senesinde Tanzmat Fermanı’nın getirmiş olduğu yeni yönetimsel tertip ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki Kürt beyliklerine son verildiği için Mahmudi (Hoşap) Beyliği de Van Eyaleti’ne bağlı bir kaza merkezi haline getirilmiştir.

Bernamegeh Türkçe

UYARI: Yazıların izinsiz kopyalanması ve Web Sitelerinde yayınlanması kesinlikle yasaktır. Hakkınızda yasal işlemlerin başlatılabileceğini lütfen unutmayın!

AYRICA BAKIN

Paleolitik Çağ

Paleolitik Çağ, insanlık tarihindeki en eski dönemlerden biridir ve Eski Taş Çağı olarak da bilinir. …

error: LÜTFEN KOPYALAMAYIN OKUYUN!