NAİRİLER

NAİRİLER KİMDİR

”I. Tukulti-Ninurta döneminde bu terim ortaya çıkmıştır. “Nairi Ülkesi” olarak bilinen bu ülkede yaşayan halk Assurlular tarafından “Nairi Ülkesi Halkı” olarak adlandırılmıştır. MÖ 13. yüzyılda Urartu, bir ‘Kabileler Birliği’nden oluşmaktadır ve bu durum bir ‘devlet’ haline gelene kadar sürmüştür. MÖ 9. yüzyılda Assur’a ait yazıtlarda, Urartulu yöneticiler, kendilerinden Nairi krallığı olarak söz etmişlerdir. Nairi ülkeleri ile ilgili en ayrıntılı bilgi “Prizma Yazıtı”nda verilmiştir. Nairi Ülkesi, Güneydoğu Toroslardan Doğu Karadeniz dağlarına kadar uzanan, Karasu ve Murat nehri ile Aras’ın batı kısmını kapsayan alandır.”


Prof. Dr. Abdulhaluk Mehmet ÇAY

Uruatri ve Nairi konfederasyonlarını içine alan ilk dönem, “Urartu’nun Proto Tarihi” olarak da nitelendirilir. Adı geçen konfederasyonlar, Doğu Anadolu’da Van Gölü çevresindeki topraklarda oturan “Feodal Beylikler” tarafından oluşturulmuştur.

Bu toplumları ırkî kökenleri, M.Ö. 3. binyılda Anadolu’da yaşayan Hurri kavimlerine dayanmaktadır. M.Ö. 13. yüzyılda, gelecekteki Urartu Devleti’nin temellerini oluşturan “Uruatri” ve “Nairi” adlarını taşıyan iki büyük siyasî birliğin, “Feodal Beylikler Konfederasyonu” şeklinde tarih sahnesine çıkmasının en başta gelen sebebi, Asur tehlikesi idi. Bu tehlike onları, aralarında birleşerek güç birliği yapmaya zorlamış ve “Uruatri”, kısa bir zaman sonra da “Nairi” adı altında tarih sahnesinde yerlerini almışlardı. Bu olay M.Ö. 13. yüzyıldan itibaren, Asur etkisine yönelik bilinçli, büyük bir karşı tepki olarak yorumlanabilir.

Urartu tarihi hakkında en eski bilgi, Asur kaynaklarına dayanmaktadır. Asur kralı I. Salmanassar (M.Ö. 1274-1245), iktidarının 1. yılında Uruatri’ye karşı sefer ettiğini, 8 memleketi zapt ederek, 51 şehri tahrip ettiğini bildirmektedir. I. Salmanassar’dan sonra Asur Devleti’nin başına geçen Salmanassar’ın oğlu ve halefi I. Tukulti-Ninurta (M.Ö. 1244-1208) ise, kendisine ait kitabelerde, Doğu Anadolu’daki “Nairi Ülkesi”ni zapt ettiğini, Nairiler’in 40 kralını mağlûp ederek, onları zincire vurduğunu, askerlerinin kanlarını dere yataklarına sel gibi akıttığını ve ülkelerini Yukarı Deniz (Van Gölü) sahilindeki ülkelerle birlikte egemenliği altına alarak haraca bağladığını ifade etmektedir.

I. Tiglat-Pileser’in (M.Ö. 1114-1974) iktidara gelmesiyle birlikte, Asur kaynakları yeniden Uruatri-Nairi konfederasyonu hakkında bilgi vermeye başlar. Ancak, M.Ö. 11. yüzyılın ortalarında başlayan Arami göçleri nedeniyle, Uruatri ve Nairi hakkında verilen bilgiler yeniden kesintiye uğrar.

Uruatri ve Nairi feodal beyliklerinin veya kabilelerinin birleşmek suretiyle bir devlet meydana getirmeleri, M.Ö. 9. yüzyılın ortalarında olmuştur. I. Sarduri (M.Ö. 840-830) “Birleşik Urartu Devleti’nin gerçek kurucusu”dur. Başkent Tuşpa da (bugünkü Van), bu kral tarafından kurulmuştur.

I. Sarduri’nin oğlu İşpuiniş babasının ölümünden sonra Urartu Kralı olmuş (M.Ö. 824-815), daha hayatta iken, oğlu Menua’yı saltanatına ortak etmiş ve ülkeyi birlikte idare etmeye başlamışlardır. Bu iki kral, Asur Kralı III. Salmanassar ve onun halefleri zamanındaki Asur Devleti’nin zayıf durumundan yararlanarak, kendi devletlerinin gücünü artırmışlar ve gerçek manada genişleme siyasetine başlamışlar ve devletin doğu sınırları Rovanduz’a kadar uzanmıştır. İlk defa olarak bu zamanda kitâbeler, Urartu dilinde de kaleme alınmaya başlamıştır.

BERNAMEGEH

UYARI: Yazıların izinsiz kopyalanması ve Web Sitelerinde yayınlanması kesinlikle yasaktır. Hakkınızda yasal işlemlerin başlatılabileceğini lütfen unutmayın!

AYRICA BAKIN

MARAŞ KATLİAMI

MARAŞ KATLİAMININ GERÇEKLERİ – (19 ARALIK 1978)

19-26 Aralık 1978 tarihlerinde Maraş’ta meydana gelen olaylarda resmi açıklamalara göre 105 kişi ölürken 178 …

error: LÜTFEN KOPYALAMAYIN OKUYUN!